Xosé Henrique Costas González

Publicacións por bloque temático:

  • PUBLICACIÓNS EN SOCIOLINGÜÍSTICA

(2024) “Prolingua e as asociacións de defensa do galego perante o comité de expertos do Consello de Europa”, n’ A Trabe de ouro: publicación galega de pensamento crítico, nº. 125, pp. 141-143, ISSN 1130-2674

(2023) “As falas portuguesas arraianas en España: crónica dun gloticidio consentido”, n’A Trabe de ouro: publicación galega de pensamento crítico, nº. 123, pp. 61-87, ISSN 1130-2674.

(2022) Persente i feturo de la lhéngua mirandesa: Studo de ls usos, atitudes i cumpeténcias lhenguísticas de la populaçon mirandesa, Universidade de Vigo, ISBN 978-84-8158-941-2

(2021) “Estamos mellor e peor ca nunca” n’ A lingua en 2050 (coord. Fernando Ramallo), pp. 77-83, ISBN 978-84-1224-998-9.

(2018) Estudo sociolingüístico sobre o uso do galego na Universidade de Vigo. Universidade de Vigo, ISBN 978-84-8158-768-5

(2016) Os xentilicios de Galicia e dos outros territorios de lingua galega. Universidade de Vigo, ISBN 978-84-8158-706-7

(2010) “Galiziera azken 20 urtean: gloto-hilketaren eta erresistentziaren artean” en Bat: Soziolinguistika aldizkaria, nº. 77, pp. 155-167, ISSN 1130-8435.

(2009) “El gallego: lengua mayoritaria pero minorizada”, en Minorized languages in Europe: state and survival (ed. J.M. Verdegal & J.R. Guzmán), pp. 217-233, ISBN 978-84-61398-80-5.

(2009) “As políticas lingüísticas das universidades galegas na docencia. II, A Universidade de Vigo” (& Iván Area Carracedo), en Lingua e docencia universitaria: V Xornadas sobre Lingua e Usos (coord. por X.M. Mosquera Carregal e S. Pino Ramos), pp. 33-44, ISBN 978-84-9749-344-4.

(2009) 55 mentiras sobre a lingua galega: análise dos prexuízos máis comúns que difunden os inimigos do idioma. Laiovento, ISBN 978-84-8487-172-9

(2005) “Notas sobre o informe do comité de expertos do Consello de Europa: a aplicación da Carta Europea das linguais rexionais ou minoritarias en España”, n’A Trabe de ouro: publicación galega de pensamento crítico, nº. 63, pp. 129-140, ISSN 1130-2674.

(2005) “El gallec, llengua majoritària, però minoritzada”, en Anuari de l’Agrupació Borrianenca de Cultura: Revista de recerca humanística i científica, nº.16, pp. 67-79, ISSN 1130-4235, ISSN-e 2340-4787

(2003) “As outras linguas de Francia, marco legal e situación lingüística”, en Linguas sen Estado e planificación lingüística (I): Italia e Francia (ed. A. Luna & G. Constenla), pp. 119-160, ISBN 84-8158-253-0

(2002) Guía das linguas de Europa. Edicións Positivas, ISBN 84-87783-65-1

  • PUBLICACIÓNS EN GALEGO EXTERIOR

(2019) “A toponimia ameazada da “Galicia exterior”: estado actual, legalidade, recuperación e perspectivas de futuro”, en Non haberá illa, pro hai o nome. Homenaxe a Antón Palacio (ed. X.A. Fernández Salgado & A. Alonso Núñez), pp. 367-386, ISBN 978-84-8158-818-7.

(2017) “A difusión da obra de Fernández Morales en Galicia” en Boletín da Real Academia Galega,  nº. 378, pp. 571-581, ISSN 1576-8767.

(2017) “O sufixo-icho/-a, caracterizador da microtoponimia galega de Zamora”, en Verba: Anuario galego de filoloxía, nº 44, pp. 527-536, ISSN 0210-377X.

(2015) “Un resto de latinidade en djudezmo, sardo e galego: a construcción verbal paraperifrástica Querer + participio flexivo”, en Revista de filología románica, nº 32, 2, pp. 213-223, ISSN-e 1988-2815, ISSN 0212-999X

(2012) “Notas sobre a fala galega da Seabra: o calaborés” en Sementar para os que veñan: homenaxe a Camiño Noia  (ed. X.B. Arias Freixedo, X.M. Gómez Clemente e G. Pérez Durán), pp. 337-357, ISBN 978-84-8158-597-1.

(2011) A lingua galega no Eo-Navia, Bierzo occidental, As Portelas, Calabor e o Val do Ellas: historia, breve caracterización e situación sociolingüística actual. Real Academia Galega, ISBN 978-84-87987-46-5

(2010) A xente que soña desperta: recolla de achegas á lingua e literatura galegas de Asturias. Universidade de Vigo, ISBN 978-84-8158-456-1

(2009) “Crónica da IV Escola Fermín Penzol (Ribadeo-Castropol-Taramundi, 7-9 de novembro de 2008)”, n’ A Trabe de ouro: publicación galega de pensamento crítico, nº. 77, pp. 153-156, ISSN 1130-2674.

(2009) “A deturpación da toponimia galega do Eo-Navia” en Cadernos de lingua, nº. 30-31, pp. 5-26, ISSN 1130-5924.

(2009) “A adscrición lingüística das falas do occidente astur: galego / asturiano / unha nova lingua?” en Llengües i fets, actituds i franges: miscel·lània de treballs etnològics filològics i lingüístics oferts a Artur Quintana i Font  (ed. H. Moret), pp. 75-90, ISBN 978-84-88477-55-2.

(2003) “A cooficialización do galego fóra da Galicia administrativa: historia, actualidade e perspectiva”, en Galicia dende Salamanca  (coord. A. Rguez. Guerra) vol. 4, tomo 4, pp. 135-159, ISBN 84-931111-3-9.

(2002) “O Colectivo Abertal preséntase en sociedade no II Simposio Internacional sobre o bilingüismo”, n’A Trabe de ouro: publicación galega de pensamento crítico, nº. 52, pp. 123-126, ISSN 1130-2674.

(2002) “Oficialización do galego fóra das fronteiras de Galicia” en Actas da VIII Conferencia Internacional de Linguas Minoritarias (ed. M.J. Bugarín et alii), pp. 433-439.

(2002) Escolma de poesía berciana en lingua galega (1860-1960). Edicions Positivas, ISBN 84-87783-67-8

  • PUBLICACIÓNS EN VAL DO ELLAS

(2023) “Actitudes lingüísticas en tres comunidades hispano-lusas de fronteira: Miranda do Douro, Val do Ellas e Olivença”, en Lengas. Revue de Sociolinguistique nº 93, pp. 21-34, ISSN 0153-0313.

(2023) “Domingo Frades Gaspar e a dignificación do “galego” de Estremadura nos últimos 30 anos”, n’A Trabe de ouro: publicación galega de pensamento crítico,  nº. 122, pp. 53-82, ISSN 1130-2674.

(2022) Versus valeoris da nosa fala: obra poética mañega de Domingo Frades Gaspar. Editora Regional de Extremadura, ISBN 978-84-9852-715-5

(2021) “A importancia do elemento leonés nas falas de orixe galega do noroeste de Estremadura, en Revista de filología románica, nº 38, pp. 105-120, ISSN-e 1988-2815, ISSN 0212-999X

(2019) “O estado da investigación sobre as falas do Val do río Ellas” en Limite: Revista de Estudios Portugueses y de la Lusofonía, vol. 13, nº. 2, pp. 37-76, ISSN 1888-4067, ISSN-e 2253-7929.

(2018) “A pegada leonesa no valego do val do río Ellas”, en Limba noastra-i o comoara…: sociolingüística románica en homenaxe a Francisco Fernández Rei (ed. M.C. Alén Garabato e M. Brea), pp. 305-324, ISBN 978-84-16954-99-5.

(2018)“A recuperación léxica do galego do val do río Ellas (Cáceres)” [&A.A. Manso Flores], en Terminoloxía: a necesidade da colaboración (dir. M. González, M.D. Sánchez-Palomino & I. Veiga), pp. 369-381, ISBN 978-84-16922-87-1.

(2017) “Os textos orais do Val do río Ellas e a súa importancia para a dialectoloxía galega e portuguesa” en Gallæcia: Estudos de lingüística portuguesa e galega (coord. M. Negro, R. Álvarez e E. Moscoso), pp. 1049-1059.

(2017) “Os actuais subsistemas de sibilantes nas falas do val do río Ellas ou de Xálima e as dificultades para a súa normativización conxunta”, en Limite: Revista de Estudios Portugueses y de la Lusofonía, vol. 11, nº. 2, pp. 109-132, ISSN 1888-4067, ISSN-e 2253-7929.

(2016) “Achegas á procedência do léxico das falas do val do río Ellas (Cáceres) [& A.A. Manso Flores], en Cartografías del portugués: lengua, literatura, cultura y didáctica en los espacios lusófonos (coord. M.J. Fdez Bermejo e J.Carrasco), pp. 167-180, ISBN 978-84-16989-37-9.

(2016) “A dialectoloxía valega na lingüística histórica galega”, en Lingüística histórica e dialectoloxía: coordenadas do cambio lingüístico (ed. A. Rguez. Guerra), pp. 55-64,  ISBN 978-84-8158-728-9.

(2014) “Um estranho caso de ênclise pronominal na fala do vale do rio Elhas ou de Xalma”, en Limite: Revista de Estudios Portugueses y de la Lusofonía, , vol. 8, nº. 1, pp. 363-374, ISSN 1888-4067, ISSN-e 2253-7929.

(2014) “Sobre el origen de los topónimos valegos Xálima y Ellas”, en Quaderni di semantica: rivista internazionale di semantica teorica e applicata, vol. 35, nº. 2, págs. 75-84, ISSN 0393-1226.

(2007) “O curso de verán sobre as falas galegas do Val do Ellas (San Martiño de Trebello, 10-12 de xullo de 2007)”, n’ A Trabe de ouro: publicación galega de pensamento crítico, nº. 71, pp. 161-166, ISSN 1130-2674.

(2013) O valego: as falas de orixe galega do Val do Ellas (Cáceres-Estremadura). Edicións Xerais de Galicia, ISBN 978-84-9914-557-0

(2007) “Os apañadores de palabras: o caderno do pastor, labrego e escultor valverdeiro Alfonso Berrío”, n’A Trabe de ouro: publicación galega de pensamento crítico, nº. 70, pp. 115-133, ISSN 1130-2674

(2005) “Achegas ao léxico do galego falado no val do río Ellas”, en Cadernos de lingua, nº. 27, pp. 127-153, ISSN 1130-5924.

(2004) “Historia e toponimia do Val do río Ellas” en (Dis)cursos da escrita: estudos de filoloxía galega ofrecidos en memoria de Fernando R. Tato Plaza (ed. R. Álvarez & A. Santamarina), pp. 81-99, ISBN 84-95892-24-3.

(2002) “Léxico e fronteira no val do río Ellas” en Dialectoloxía e léxico (ed. R. Álvarez, F. Dubert & X. Sousa), pp. 279-301, ISBN 84-95415-66-6.

(2001) “Posibilidades legais de equilibrio lingüístico no Bierzo Occidental e as Portelas: Breve referencia á terra Eo-Navia e ó Val do río Ellas” [&Margarida Paraxó Calvo], n’ A Trabe de ouro: publicación galega de pensamento crítico, nº. 47, pp. 91-104, ISSN 1130-2674.

(2001) “Fronteiras lingüísticas no Val do Río Ellas (Cáceres)”, en Revista de filología románica, nº 18, pp. 35-50, ISSN-e 1988-2815, ISSN 0212-999X.

(1999) “Toponimia galega no val do río Ellas” en Actas do V Congreso Internacional de Estudios Galegos: Universidade de Tréveris (ed. D. Kremer), vol. 2, pp. 769-778,  ISBN 84-7492-940-7.

(1998) “Valverdeiro, lagarteiro e mañego: o “galego” do Val do Río Ellas (Cáceres)” en

Estudios de sociolingüística románica: linguas e variedades minorizadas (coord. F. Fdez. Rei & A. Santamarina), pp. 83-106, ISBN 84-8121-772-7.

(1998) “Os subsistemas sibilantes no galego do Val do Río Ellas (Cáceres)”, en Homenaxe a Ramón Lorenzo (ed. D. Kremer), vol. 2, pp. 581-590, ISBN 84-8288-233-3.

(1996) “O galego de Extremadura: as falas do val do río Ellas” en Actas del Congreso Internacional luso-español de la lengua y cultura en la frontera (coord. J. Carrasco & A. Viudas Camarasa), vol. 1, pp. 357-376. ISBN 84-7723-237-7.

(1992) “Notas sociolingüísticas sobre os falares “galegos” da Ribeira Trevellana (Cáceres)” n’ A Trabe de ouro: publicación galega de pensamento crítico, nº. 11,  pp. 69-77, ISSN 1130-2674.

(1992) “Breve caracterización das falas ( fundamentalmente galegas ) do Val do Río das Ellas”, en Cadernos de lingua, nº. 6 (2º semestre), pp. 85-107, ISSN 1130-5924.

  • PUBLICACIÓNS EN DIALECTOLOXÍA

(2025) A fala de Vigo. Trazos diferenciais da variedade dialectal do Val do Fragoso. Concello de Vigo, ISBN 978-84-92425-53-2

(2024) A fala de Vigo: trazos diferenciais da nosa variedade dialectal. Universidade de Vigo, ISBN 978-84-1188-027-5

(2015) “Querer + participio flexivo en galego: unha nova perífrase?”, en Homenaxe a Xosé Luís Sánchez Ferraces (coord.  A. Acuña, A. Alonso Núñez & A. Palacio), pp. 61-75, ISBN 978-84-8158-695-4.

(1994) “Despalatalización, palatalización e ceceo no subsistema de sibilantes da fala do Val Miñor”, en Actas do XIX Congreso Internacional de Lingüística e Filoloxía Románicas (coord. R. Lorenzo), vol. 6, pp. 197-205, ISBN 84-87819-21-4.

(1995) Aproximación diacrónica e sincrónica ó estudio das sibilantes en galego [tese de doutoramento inédita] USC.

(1999) “Unha vé había un rapá que comeu unha nò”: o microsubsistema C do subsistema sibilante thetaísta do galego” en Cinguidos por unha arela común: homenaxe ó profesor Xesús Alonso Montero (coord. R. Álvarez & D. Vilavedra) vol. 1, pp. 325-330, ISBN 84-8121-806-5.

(1991) “O sufixo -eiro con valor individualizador no suroeste galego”, en Homenaxe ó profesor Constantino García  (coord. M. Brea & F. Fdez. Rei), vol. 1, pp. 127-132, ISBN 84-7191-690-8.

(1986) Aproximación á fala de Vincios (Val Miñor) [tesiña de licenciatura inédita] USC.

  • PUBLICACIÓNS EN ÁLVARO CUNQUEIRO

(2022) “Poesía recuperada de Álvaro Cunqueiro” [& Manuel Forcadela & Iago Castro Buerger], en Cumieira das letras,  nº.1 (volume dedicado a Álvaro Cunqueiro), pp. 11-120, ISSN 2792-9639.

(2022) “A onomástica enmascarada de Álvaro Cunqueiro nas súas colaboracións en prensa”, en Caer abrindo círculos pechados. Homenaxe á profesora Amparo Solla, UVigo, pp. 289-298, ISBN 978-84-8158-933-7.

(2021)”Un poeta sueco chamado Álvaro Cunqueiro: 25+6 anosamentos da mellor poesía sueca do século XX” [&Iria Ledo Hermida] n’A Trabe de Ouro, nº 116, pp. 133-163, ISSN 1130-2674.

(2021) “Pseudonimia e pseudoalofonía: as carautas onomásticas de Álvaro Cunqueiro nos seus artigos e traducións” en Madrygal: Revista de estudios gallegos,  nº 24, , pp. 33-50, ISSN 1138-9664.

(2021) Cunqueiro XL: escolma conmemorativa de poesía anosada por Álvaro Cunqueiro co adaxo do seu cuadraxésimo cabodano. Universidade de Vigo [edición non venal]

(2018) “Afinidades antagónicas: Cunqueiro, traductor de la “Beat Generation”, en Madrygal: Revista de estudios gallegos, nº 21, pp. 51-70, ISSN 1138-9664.

(2018) “A “Beat generation” nas traducións poéticas de Álvaro Cunqueiro”, en Homenaxe a Ramón Gutiérrez Izquierdo  (ed. A. Acuña & A. Iglesias), pp. 41-58, ISBN 978-84-8158-807-1.

(2017) No obradoiro do fabulador: artigos en lingua galega de Álvaro Cunqueiro no Faro de Vigo, 1963-1971. Galaxia, ISBN 978-84-9151-047-5

(2013) O mundo que teño de meu: artigos de Álvaro Cunqueiro en lingua galega, prensa e revistas, 1930-1980. Galaxia, ISBN 978-84-9865-477-6

(2011) “Poemas esquecidos de Alvaro Cunqueiro anteriores a 1933” [&Iago Castro Buerger], en Grial. Revista galega de cultura, nº. 192, pp. 134-139, ISSN 0017-4181.

(2011) Dona do corpo delgado: Herba aquí e acolá ; Outros poemas : poesía 1933-1981, Álvaro Cunqueiro. Galaxia, ISBN 978-84-9865-381-6

(2010) “O Camiño de Santiago e outras peregrinacións en Álvaro Cunqueiro”, en Madrygal: Revista de estudios gallegos, nº 13, pp. 37-43, ISSN 1138-9664.

(2010) “Alvaro Cunqueiro: traducións de poesía catalá ao galego”, en Viceversa: revista galega de traducción, nº. 16, pp. 135-155, ISSN-e 1989-2853, ISSN 1135-8920.

(2009) “Alvaro Cunqueiro, o caminho de Santiago e outras peregrinações”, en Da Galiza a Timor: a lusofonia em foco : actas do VIII Congresso da Associaçâo Internacional de Lusitanistas (coord. M. C. Villarino, E. Torres Feijoo & J.L. Rodríguez),  vol. 2, pp. 1424-1429, ISBN 978-84-9887-017-6.

(2006) Homenaxe a Álvaro Cunqueiro no seu XXV cabodano: Cunqueiro en dezasete linguas e variedades faladas na península Ibérica. Universidade de Vigo, ISBN 84-8158-311-1

(1993) “O devalar poético de Álvaro Cunqueiro” en Actas do Congreso Álvaro Cunqueiro, pp. 245-263, ISBN 84-453-0958-7.

(1988) “Un poema esquecido de Álvaro Cunqueiro”, en Dorna: expresión poética galega, nº. 14, pp. 75-76, ISSN 0213-3806.

  • DE RE VARIA

(2021) Vindicación: vida y milagros de Pepe de Xan Baña en 30 años de Cuba. Consello da Cultura Galega, ISBN 978-84-17802-31-8

(2018) “A lingua galega desde o século XIII ao século XXI”, en Galegos = Gallegos, nº. 24, pp. 30, ISSN 1889-2590.

(2018) As cantigas de Martín Codax en 55 idiomas. Universidade de Vigo, ISBN 978-84-8158-769-2

(2014) “Combarro, tamén patrimonio inmaterial”, en Combarro, conxunto histórico (1972-2012): estudos e testemuños (dir. Rafael Vallejo Pousada), pp.17-18, ISBN 978-84-8457-415-6.

(2004) “Algúns documentos galegos na Sevilla do XIII”, n’ A lingua galega: historia e actualidade : actas do I Congreso Internacional (ed. R. Álvarez, F. Fdez Rei e A. Santamarina), vol. 3, pp. 363-370, ISBN 84-96530-01-9.

(1988) “O trazo entre o verbo e o pronome átono enclítico”, en Grial: revista galega de cultura, nº. 100, pp. 192-198, ISSN 0017-4181.

  • CREACIÓN. NARRATIVA:

(2023) Ao sur da liberdade [parte 1ª da triloxía histórica Banu Marwán, a estirpe do galego]. Morgante, ISBN 978-84-19040-14-5

(2024) Entre a vontade e o destino [parte 2ª da triloxía histórica Banu Marwán, a estirpe do galego]. Morgante, ISBN 978-84-19040-42-8.

  • TESES DIRIXIDAS:

Contribución ao dicionario galego: o léxico do galego de Asturias (LeGA), de Carlos Xesús Varela Aenlle (2014).

Contribución á sociodialectoloxía galega: a fala da Limia Baixa, de Reis Rodríguez Rodríguez (2022)

A obra e a lingua de Roxelio Rivero (As Neves 1884 – Ponteareas 1940), de Teresa Pérez Forno [en proceso de finalización].